{"id":626,"date":"2025-10-21T11:03:43","date_gmt":"2025-10-21T09:03:43","guid":{"rendered":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/?p=626"},"modified":"2025-10-21T11:04:21","modified_gmt":"2025-10-21T09:04:21","slug":"dymowka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/?p=626","title":{"rendered":"Dym\u00f3wka"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pisali o niej W\u0142adys\u0142aw Broniewski, czy Wis\u0142awa Szymborska. \u015apiewa\u0142 o niej Stan Borys. By\u0142a inspiracj\u0105 obraz\u00f3w Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego, czy Carla Crivellego. Jej wizerunek widnieje w National Gallery w Londynie. Jest symbolem wolno\u015bci, niez\u0142omno\u015bci i wytrwa\u0142o\u015bci. Jest jednym z tych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, kt\u00f3ry od zawsze budzi\u0142 zainteresowanie oraz podziw cz\u0142owieka, inspirowa\u0142 i rozpala\u0142 emocje, a tak\u017ce dzia\u0142a\u0142 na wyobra\u017ani\u0119. Oto jask\u00f3\u0142ka \u2013 czarny brylant!<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

SZYBSZA OD AUTA<\/p>\n\n\n\n

 W naszym kraju \u017cyj\u0105 trzy gatunki jask\u00f3\u0142ek. Najbardziej sztandarowym, reprezentatywnym i najcz\u0119\u015bciej wizualizowanym przedstawicielem rodziny jest dym\u00f3wka. Mo\u017ce dlatego, \u017ce jej sylwetka w locie z rozwidlonym, d\u0142ugim ogonem prezentuje si\u0119 najbardziej okazale i klasycznie wpisuje si\u0119 w charakter tych ptak\u00f3w. Mo\u017ce dlatego, \u017ce to ptak zwi\u0105zany z wiejskim, sielskim krajobrazem, tak ch\u0119tnie uwiecznianym i utrwalanym przez lata w rodzimej literaturze i sztuce. A mo\u017ce dlatego, \u017ce najcz\u0119\u015bciej je wida\u0107, s\u0105 bardzo liczne i poprzez to rzucaj\u0105 si\u0119 w oko i odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci. Wszystkie jask\u00f3\u0142ki oczywi\u015bcie nale\u017cy doceni\u0107 i w r\u00f3wnym stopniu podkre\u015bla\u0107 ich walory. Jednak tym razem skupimy si\u0119 na dym\u00f3wkach i niech to o nich b\u0119dzie ta dzisiejsza ballada.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawostek i niezwyk\u0142ych historii zwi\u0105zanych z tymi ptakami jest ca\u0142a masa. Nas, jako ludzko\u015b\u0107, najbardziej ekscytuje i porywa ich wspania\u0142a i niczym nieograniczona umiej\u0119tno\u015b\u0107 wspania\u0142ego, lekkiego i sprawnego lotu. Dym\u00f3wki, jak na jask\u00f3\u0142ki przysta\u0142o, wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu sp\u0119dzaj\u0105 w powietrzu. Ich lot jest szybki, zwinny i brawurowy.  Schwytanie dym\u00f3wki w locie to niebywale trudne zadanie, do kt\u00f3rego mog\u0105 predysponowa\u0107 jedynie bystre i b\u0142yskawiczne w swoich reakcjach soko\u0142y, jak cho\u0107by kobuzy. Ale wcale nie jest to kolacja szybka, \u0142atwa i przyjemna. Dym\u00f3wki w locie mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 pr\u0119dko\u015b\u0107 dochodz\u0105c\u0105 nawet do 90 km\/h. A wi\u0119c wyprzedzi\u0107 dym\u00f3wk\u0119, nawet maj\u0105c do dyspozycji auto, wcale nie by\u0142oby tak, jak to m\u00f3wi\u0105, hop \u2013 siup! To dzi\u0119ki tym podniebnym popisom i swobodzie w przestworzach dym\u00f3wki zaskarbi\u0142y sympati\u0119 i szacunek w\u015br\u00f3d ludzi. Szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d r\u00f3\u017cnego rodzaju fantast\u00f3w, lekkoduch\u00f3w i romantyk\u00f3w. Oderwa\u0107 si\u0119, odlecie\u0107, szybowa\u0107 w dowolnym kierunku \u2013 to by si\u0119 marzy\u0142o niejednemu, ci\u0119\u017ckiemu, statycznemu przedstawicielowi ssak\u00f3w naczelnych.<\/p>\n\n\n\n

 MUROWANIE NA \u015aCIANIE<\/p>\n\n\n\n

 Lot dym\u00f3wki to nie tylko spryt i zwinno\u015b\u0107. To r\u00f3wnie\u017c nies\u0142ychana wytrwa\u0142o\u015b\u0107  i moc. Dym\u00f3wki, kt\u00f3re gnie\u017cd\u017c\u0105 si\u0119 w naszym kraju na zim\u0119 udaj\u0105 si\u0119 na obszary znajduj\u0105ce si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci Afryki. Niekt\u00f3re ptaki pokonuj\u0105 w tej morderczej w\u0119dr\u00f3wce nawet 10 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w. I to wcale nie zajmuje im zbyt wiele czasu. Dym\u00f3wki potrafi\u0105 tak\u0105 tras\u0119 przebrn\u0105\u0107 w czasie sze\u015bciu tygodni.  Bior\u0105c pod uwag\u0119 wiotko\u015b\u0107, lekko\u015b\u0107 i skromne warunki fizyczne tych obie\u017cy\u015bwiat\u00f3w to wynik kr\u00f3lewski i imponuj\u0105cy. A ile ty drogi czytelniku by\u0142by\u015b w tanie przemie\u015bci\u0107 si\u0119 wykorzystuj\u0105c jedynie swoje naturalne mo\u017cliwo\u015bci w\u0142asnego organizmu przez p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca? Ja zapewne zdo\u0142a\u0142bym jedynie obej\u015b\u0107 dooko\u0142a jezioro Niegocin, a i tak bym musia\u0142 pewnie korzysta\u0107 z jakich\u015b \u015brodk\u00f3w dopinguj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

Jednak natura dym\u00f3wek nie opiera si\u0119 tylko na beztroskich, \u017cywio\u0142owych i frywolnych aspektach funkcjonowania. W sezonie l\u0119gowym odzywa si\u0119 drugie, zupe\u0142nie przeciwstawne oblicze tych ptak\u00f3w. Wiosn\u0105 rozpoczyna si\u0119 proces budowy gniazda, a w tej materii dym\u00f3wki s\u0105 niezr\u00f3wnane. Mo\u017ce z nimi konkurowa\u0107 w zasadzie tylko inny gatunek krajowych jask\u00f3\u0142ek \u2013 okn\u00f3wka, kt\u00f3ra ch\u0119tniej osiedla si\u0119 w miejskiej przestrzeni. Gniazda murowane w\u015br\u00f3d ptak\u00f3w nie zdarzaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto, a w\u0142a\u015bnie w konstruowaniu takich mieszka\u0144 wyspecjalizowa\u0142y si\u0119 te dwa gatunki jask\u00f3\u0142ek. Z grudek b\u0142ota, gliny i w\u0142asnej \u015bliny lepi\u0105 swoj\u0105 czark\u0119 przytwierdzaj\u0105c j\u0105 do \u015bciany budynku. Lepi\u0105 mozolnie i dok\u0142adnie, lepi\u0105 po grudce, tak jak murarz ceg\u0142a po cegle, lepi\u0105 wytrwale i cierpliwie. Przy tak fachowych pracach ptaki musz\u0105 wykaza\u0107 zupe\u0142ne inne cechy \u2013 odpowiedzialno\u015b\u0107, sumienno\u015b\u0107, solidno\u015b\u0107 i pracowito\u015b\u0107. A wi\u0119c jask\u00f3\u0142ka to nie tylko podniebny szaleniec, ale r\u00f3wnie\u017c pragmatyczny pracu\u015b.<\/p>\n\n\n\n

 NAJLEPIEJ NA WSI<\/p>\n\n\n\n

 Jask\u00f3\u0142ki, w tym r\u00f3wnie\u017c, dym\u00f3wka, to ptaki z regu\u0142y pozytywnie postrzegane, budz\u0105ce powszechn\u0105 sympati\u0119 i szacunek w\u015br\u00f3d ludzi. Co prawda, nie zawsze akceptowane jest ich bliskie s\u0105siedztwo.  Gniazda jask\u00f3\u0142ek umieszczane na fasadach i przy oknach budynk\u00f3w mieszkalnych cz\u0119sto budz\u0105 sprzeciw w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rych niepokoj\u0105 konsekwencje takiej wsp\u00f3lnoty. To prawda, \u017ce podsiadanie ptasich s\u0105siad\u00f3w jest troch\u0119 uci\u0105\u017cliwe i trzeba si\u0119 liczy\u0107 z ewentualnymi nieczysto\u015bciami. Jednak bez paniki, wystarczy pod gniazdem zainstalowa\u0107 jak\u0105\u015b p\u00f3\u0142eczk\u0119 lub podest i mo\u017cna zachowa\u0107 odpowiedni\u0105 estetyk\u0119 i czysto\u015b\u0107 budynku. Nie jest to takie kosztowne, ani wymagaj\u0105ce wyrzecze\u0144, a mi\u0142e towarzystwo sympatycznych  i wdzi\u0119cznych stworze\u0144 \u2013 bezcenne.<\/p>\n\n\n\n

Problem tych kontrowersji s\u0105siedzkich pomi\u0119dzy lud\u017ami, a jask\u00f3\u0142kami, dym\u00f3wki obejmuje w znacznie mniejszym stopniu. Ptaki te maj\u0105 zwyczaj swoje gniazda zak\u0142ada\u0107 we wn\u0119trzach budynk\u00f3w, st\u0105d ich g\u0142\u00f3wnymi i potencjalnymi obiektami nadaj\u0105cymi si\u0119 do zasiedlenia s\u0105  przede wszystkim obory, stodo\u0142y, stajnie i inne budynki gospodarcze. Tam wewn\u0105trz dla krowy, \u015bwini, czy konia obecno\u015b\u0107 jask\u00f3\u0142ek i ich budowli nie jest w \u017caden spos\u00f3b dokuczliwa.<\/p>\n\n\n\n

Szuka\u0142em wiele razy gniazd dym\u00f3wek podczas pobyt\u00f3w w Zak\u0142adzie Unieszkodliwiania Odpad\u00f3w Komunalnych w Spytkowie. Pod wzgl\u0119dem infrastruktury wszystko powinno pasowa\u0107 dym\u00f3wkom. S\u0105 gara\u017ce, wiaty, zadaszone budynki z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 swobodnego wlotu do \u015brodka. Na placu sk\u0142adankowym po deszczu nie brakuje materia\u0142u budulcowego na gniazdka. Panuje te\u017c wzgl\u0119dny spok\u00f3j i gdyby gdzie\u015b para ptak\u00f3w wymurowa\u0142aby sobie pod dachem jakie\u015b m-1 z pewno\u015bci\u0105 nikt nie podnosi\u0142by strasznego larum i nie straszy\u0142by ptaszk\u00f3w eksmisj\u0105. Jednak mimo oferty niemal idealnej i spe\u0142niaj\u0105cej wszelkie \u201edym\u00f3wkowe\u201d kryteria gniazd jak nie by\u0142o tak nie ma. \u017beruj\u0105ce ptaki wiosn\u0105 i latem pojawiaj\u0105 si\u0119 nad placem i kr\u0119c\u0105 si\u0119 po terenie zak\u0142adu, ale to s\u0105 tylko odwiedziny chwilowe i nie trwaj\u0105 zbyt d\u0142ugo. Z gniazdem za\u015b nie ma nawet \u017cadnych plan\u00f3w i pr\u00f3b. Wyt\u0142umaczenie ci\u015bnie mi si\u0119 w zasadzie tylko jedne. Mo\u017ce futurystyczny krajobraz nowoczesnego zak\u0142adu nie do ko\u0144ca im pasuje w kontek\u015bcie sta\u0142ego zamieszkania. By\u0107 mo\u017ce przyt\u0142acza ich ta nowatorska, innowacyjna i techniczna przestrze\u0144 i w \u017cadnym stopniu nie przystaje do  swojskich, sielskich i prza\u015bnych klimat\u00f3w malowniczych wiosek. A w\u0142a\u015bnie taka tradycyjna i staromodna wie\u015b to jest to, co tygryski\u2026., o przepraszam \u2013 dym\u00f3wki, lubi\u0105 najbardziej!<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pisali o niej W\u0142adys\u0142aw Broniewski, czy Wis\u0142awa Szymborska. \u015apiewa\u0142 o niej Stan Borys. By\u0142a inspiracj\u0105 obraz\u00f3w Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego, czy Carla Crivellego. Jej wizerunek widnieje w National Gallery w Londynie. Jest symbolem wolno\u015bci, niez\u0142omno\u015bci i wytrwa\u0142o\u015bci. Jest jednym z tych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, kt\u00f3ry od zawsze budzi\u0142 zainteresowanie oraz podziw cz\u0142owieka, inspirowa\u0142 i rozpala\u0142 emocje, a tak\u017ce … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eDym\u00f3wka\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-626","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ptaki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=626"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":635,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/626\/revisions\/635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}