{"id":615,"date":"2025-10-21T11:00:39","date_gmt":"2025-10-21T09:00:39","guid":{"rendered":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/?p=615"},"modified":"2025-10-21T11:00:39","modified_gmt":"2025-10-21T09:00:39","slug":"golab-miejski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/?p=615","title":{"rendered":"Go\u0142\u0105b miejski"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Najbardziej znany i zarazem najbardziej kontrowersyjny gatunek ptak\u00f3w. S\u0105 wsz\u0119dobylskie, nachalne, zdeterminowane, zuchwa\u0142e, \u015bmia\u0142e i na sta\u0142e przywi\u0105zane do obecno\u015bci cz\u0142owieka. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi niechciane, nietolerowane i przep\u0119dzane, ale jest te\u017c grupa ich zwolennik\u00f3w i adorator\u00f3w. W ko\u0144cu trudno sobie wyobrazi\u0107 miejsk\u0105 przestrze\u0144 bez go\u0142\u0119bia miejskiego. A i dla go\u0142\u0119bia miejskiego r\u00f3wnie\u017c to si\u0119\u2026\u00a0 w pale nie mie\u015bci!\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

 ZAGRO\u017bENIE NA DRODZE<\/p>\n\n\n\n

 Wielu m\u0105drych tego \u015bwiata zastanawia\u0142o si\u0119 ca\u0142e lata nad fenomenem go\u0142\u0119bia miejskiego. Trudno poj\u0105\u0107, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce dziki gatunek go\u0142\u0119bia skalnego w pewnym momencie stopniowo w siedliskach ludzkich odnajdywa\u0142 dogodniejsze warunki ni\u017c w pierwotnych, naturalnych biotopach. Co prawda populacj\u0119 miejsk\u0105 stworzy\u0142y przede wszystkim ptaki zbieg\u0142e b\u0105d\u017a wypuszczane z hodowli, kt\u00f3re jednak wola\u0142y na wolno\u015bci zagospodarowa\u0107 przestrze\u0144 zurbanizowan\u0105. Tak naprawd\u0119 przej\u015bcie mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 w spos\u00f3b \u0142agodny, gdy\u017c zabudowa miejska jest doskona\u0142ym substytutem g\u00f3rskich, skalistych bezkres\u00f3w. Jedynie trzeba by\u0142o wkalkulowa\u0107 istotn\u0105 rol\u0119 dwuno\u017cnego, w\u0142adczego ssaka w swoje \u017cycie i funkcjonowanie. Definicja synantropizacji, czyli przystosowania si\u0119 dzikich zwierz\u0105t do \u017cycia w otoczeniu cz\u0142owieka, powinna rozpoczyna\u0107 si\u0119 na miejskich go\u0142\u0119biach i na nich ko\u0144czy\u0107. Nie trzeba niczego wi\u0119cej. Trudno o bardziej synantropijny gatunek. Go\u0142\u0119bie na parapetach, go\u0142\u0119bie na strychach, go\u0142\u0119bie wskakuj\u0105ce na buty na rynkach starych miast, czy w restauracji, go\u0142\u0119bie gin\u0105ce pod ko\u0142ami samochod\u00f3w na osiedlowych uliczkach. Czasami ich spok\u00f3j, opanowanie, flegmatyzm i a\u017c nadmierna ufno\u015b\u0107 do swoich wyrobionych standard\u00f3w funkcjonowania w miejskiej przestrzeni mo\u017ce gubi\u0107 i paradoksalnie by\u0107 zagro\u017ceniem. Ile razy jad\u0105c autem 10 km na godzin\u0119 tr\u0105bi\u0142em na drepcz\u0105ce stadko go\u0142\u0119bi, kt\u00f3re nie reagowa\u0142o na tocz\u0105ce si\u0119 przy ich cia\u0142ach ko\u0142a oraz sygna\u0142 d\u017awi\u0119kowy. Moja cierpliwo\u015b\u0107 kierowcy by\u0142a wielokrotnie wystawiana na powa\u017cna pr\u00f3b\u0119. Oczywi\u015bcie jako mi\u0142o\u015bnik ptak\u00f3w godzi\u0142em si\u0119 na dyktat i dobr\u0105 wol\u0119 go\u0142\u0119bi, kt\u00f3re w ko\u0144cu odblokowywa\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 ruchu. Wiem i widzia\u0142em to nie raz, \u017ce jednak dla wi\u0119kszo\u015bci zmotoryzowanych i uzale\u017cnionych od po\u015bpiechu w\u0142a\u015bcicieli czterech k\u00f3\u0142ek, taka doza tolerancji dla zwyk\u0142ego, szarego i przeci\u0119tnego go\u0142\u0119bia jest nieosi\u0105galna.  Go\u0142\u0105b ma w mie\u015bcie lepiej ni\u017c mia\u0142by w swoich naturalnych siedliskach, ale ma te\u017c i gorzej. Jak to w \u017cyciu zwykle bywa, nie ma idea\u0142\u00f3w, zawsze istniej\u0105 jakie\u015b plusy dodatnie i plusy ujemne.<\/p>\n\n\n\n

 NA KOPERNIKU I MICKIEWICZU<\/p>\n\n\n\n

 Kto ceni, uwielbia i szanuje go\u0142\u0119bie miejskie oraz ich s\u0105siedztwo w swoim najbli\u017cszym otoczeniu i patrzy przychylnym okiem na wsp\u00f3ln\u0105 za\u017cy\u0142o\u015b\u0107 r\u0119ka do g\u00f3ry. Nawet je\u015bli teraz siedz\u0119 jedynie przed monitorem komputera wyczuwam, \u017ce tych go\u0142\u0119biowych entuzjast\u00f3w nie tylko nie by\u0142oby tylu, \u017ceby stworzy\u0107 dru\u017cyn\u0119 pi\u0142karsk\u0105, ale te\u017c nie uzbiera\u0142oby si\u0119 ch\u0119tnych na partyjk\u0119 pokera. Oczywi\u015bcie mi\u0142o jest pokarmi\u0107 go\u0142\u0105bki w wakacje na star\u00f3wkach du\u017cych miast, fajnie zrobi\u0107 zdj\u0119cia ptaszka siedz\u0105cego na pomniku Kopernika, czy Mickiewicza, ale na tym koniec. Go\u0142\u0105b jako s\u0105siad ze swoim gniazdem i l\u0119gowymi obowi\u0105zkami jest zdecydowanie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nie do przyj\u0119cia. Uci\u0105\u017cliwo\u015b\u0107 ptak\u00f3w jest g\u0142\u00f3wnym argumentem, ale kto z nas cho\u0107 raz nie by\u0142 uci\u0105\u017cliwym s\u0105siadem niech pierwszy rzuci kamieniem (byle nie w go\u0142\u0119bia). Jednak ptaki nigdy nie by\u0142y na r\u00f3wniej szali w stosunku z dwuno\u017cnym kuzynem szympans\u00f3w. Musimy jednak zachowa\u0107 pe\u0142n\u0105 szczero\u015b\u0107 i obiektywizm w przedstawieniu fakt\u00f3w. Nie zamierzam specjalnie ociepla\u0107 wizerunku go\u0142\u0119bi miejskich, gdy\u017c licz\u0105 si\u0119 fakty (a go\u0142\u0119bie mi za ten felieton nie p\u0142ac\u0105). A te fakty dla go\u0142\u0119bi wcale nie rysuj\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cowych barwach. Po pierwsze go\u0142\u0105b miejski to brudas i nie ma co do tego w\u0105tpliwo\u015bci. Widzia\u0142em miejsca na strychach, gdzie ptaki te zak\u0142adaj\u0105 swoje prowizoryczne gniazda. Dooko\u0142a wszystko oblepione jest ka\u0142em, rozwleczonym brudem, pi\u00f3rami. Konstrukcje w ich przypadku szumnie nazwane gniazdami to niewielkie, lu\u017ane kupki ga\u0142\u0105zek i patyk\u00f3w. Co prawda usprawiedliwieniem dla niechlujstwa go\u0142\u0119bi mo\u017ce by\u0107 fakt, \u017ce miejsce l\u0119gowe wykorzystuj\u0105 przez d\u0142ugi czas, a wiadomo, \u017ce przy tak intensywnym u\u017cytkowaniu mo\u017ce by\u0107 k\u0142opot z utrzymaniem wzorcowego \u0142adu. Dla go\u0142\u0119bi miejskich w zasadzie nie istnieje poj\u0119cie okresu l\u0119gowego. W zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 jaja nawet przez ca\u0142y rok. Przyst\u0119puj\u0105 do l\u0119g\u00f3w nawet do pi\u0119ciu razy w ci\u0105gu roku. W zniesieniu maj\u0105 jednak tylko dwa jaja, dzi\u0119ki czemu nie musimy si\u0119 obawia\u0107, \u017ce go\u0142\u0119bie miejskie zalewaj\u0105c \u015bwiat kolejnymi pokoleniami w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci nie zepchn\u0105 naszej populacji na drugi plan. Oczywi\u015bcie go\u0142\u0119bie brudz\u0105 nie tylko przy w\u0142asnym gnie\u017adzie. Nieczysto\u015bci zostaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c na parapetach, dachach, balkonach i we wszystkich innych miejscach gdzie go\u0142\u0119bie wypoczywaj\u0105 i sk\u0105d maj\u0105 doskona\u0142\u0105 perspektyw\u0119 i widok na ca\u0142\u0105 okolic\u0119. Niestety fizjologii si\u0119 nie oszuka i gdzie s\u0105 go\u0142\u0119bie tam musz\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u015blady obecno\u015bci go\u0142\u0119bia. Nie jest to jednak dostateczny argument dla tych w\u0142a\u015bcicieli posesji, mieszka\u0144 i budynk\u00f3w, kt\u00f3rzy niespecjalnie ceni\u0105 awangardowe ozdoby i taki styl dekorowania elewacji.<\/p>\n\n\n\n

L\u0119gowy go\u0142\u0105b miejski to jednocze\u015bnie ha\u0142a\u015bliwy go\u0142\u0105b. A to r\u00f3wnie\u017c nie jest element sprzyjaj\u0105cy popularyzacji tych ptak\u00f3w w miejskiej przestrzeni. Do\u015bwiadczam tego regularnie na w\u0142asnej sk\u00f3rze, a w\u0142a\u015bciwie w\u0142asnych uszach. W pogodne dni od samego ranka a\u017c po wiecz\u00f3r jeden wytrwa\u0142y i nies\u0142ychanie zawzi\u0119ty samiec urz\u0105dza mi koncerty, w zasadzie nieustaj\u0105ce. Pogruchiwania, pohukiwania nios\u0105 si\u0119 i rozchodz\u0105 w powietrzu doskonale, a niepoprawny go\u0142\u0105b nie ma ani odrobiny przyzwoito\u015bci i zrozumienia dla cz\u0142owieka chc\u0105cego w weekend pospa\u0107 odrobin\u0119 d\u0142u\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

 GO\u0141\u0104B SW\u00d3J ROZUM MA<\/p>\n\n\n\n

 Go\u0142\u0105b miejski jest ptakiem kosmopolitycznym. Ptaki te wyst\u0119puj\u0105 praktycznie we wszystkich zak\u0105tkach naszego globu, oczywi\u015bcie tam gdzie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 cywilizacja. Nie znajdziemy go\u0142\u0119bi na pustkowiach Syberii, p\u00f3\u0142nocnych kra\u0144cach Eurazji, czy rozleg\u0142ych pustyniach i bezkresnych d\u017cunglach.  Jednak poza Antarktyd\u0105 na wszystkich kontynentach zlokalizujemy \u015blady obecno\u015bci go\u0142\u0119bi miejskich. Przystosowuj\u0105 si\u0119 do \u017cycia w zorganizowanej przez cz\u0142owieka przestrzeni doskonale. Potrafi\u0105 wykorzystywa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju budynki, czasami nawet na poz\u00f3r zupe\u0142nie nie wskazane dla ptak\u00f3w. Hale, dworce, tunele, zadaszone perony, muzea, galerie handlowe i wiele innych budynk\u00f3w u\u017cyteczno\u015bci publicznej. Szybko orientuj\u0105 si\u0119 gdzie warto przebywa\u0107, gdzie jest miejsce s\u0142u\u017c\u0105ce do opuszczenia budynku, jak si\u0119 przemieszcza\u0107. By\u0142em kiedy\u015b w muzeum stworzonym w ruinach zamku, gdzie przebywa\u0142o mn\u00f3stwo go\u0142\u0119bi. Rozgl\u0105da\u0142em si\u0119 dooko\u0142a i bezskutecznie szuka\u0142em miejsca, przez kt\u00f3re przebywaj\u0105ce tam ptaki mog\u0142yby wlatywa\u0107 i wylatywa\u0107 na zewn\u0105trz. W ciemnym pomieszczeniu nie by\u0142o wida\u0107 \u017cadnych otwor\u00f3w, okien, czy dziur. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce go\u0142\u0119bie do przemieszczania si\u0119 wykorzystuj\u0105 to samo jedyne niewielkie wej\u015bcie, kt\u00f3re przeznaczone jest dla turyst\u00f3w. Gdy szklane drzwi otwiera\u0142 kolejny bywalec, go\u0142\u0119bie korzysta\u0142y z okazji i  rusza\u0142y z impetem tu\u017c nad g\u0142owami ludzi ku otwartej przestrzeni. Ich decyzja oraz reakcja by\u0142y doskonale skoordynowane i do perfekcji czasowo zgrane z niezwykle kr\u00f3tkim momentem uchylenia wej\u015bcia. Pozornie ptaki te wydaj\u0105 si\u0119 kr\u0119pe i ma\u0142o zgrabne, jednak w powietrzu s\u0105 sprawne i szybkie. Je\u017celi go\u0142\u0119bie s\u0105 wsz\u0119dzie to oczywi\u015bcie nie mo\u017ce ich zabrakn\u0105\u0107 na terenie Zak\u0142adu Unieszkodliwiania Odpad\u00f3w Komunalnych w Spytkowie, gdzie warunki do funkcjonowania maj\u0105 wyborne. Plac z odpadami, sk\u0142adowisko, dow\u00f3z pokarmu, nasiona i warzywa kt\u00f3re rozsiewaj\u0105 si\u0119 na obrze\u017cach placu to pierwszy czynnik. Zak\u0142adowe gara\u017ce, hangary, hale i wiaty, gdzie mo\u017cna si\u0119 schowa\u0107 w deszcz, mr\u00f3z i niepogod\u0119 to drugi. Trzeci z kolei to wzgl\u0119dna swoboda i nie wchodzenie sobie nawzajem w drog\u0119 z wszechw\u0142adnym cz\u0142owiekiem, a przynajmniej nie na tak\u0105 skal\u0119 jak w otoczeniu siedlisk mieszkalnych. Jak go\u0142\u0105b nabrudzi na wysypisku odpad\u00f3w to – summa summarum \u2013 dramat si\u0119 nie dzieje. Jednak obserwuj\u0105c w ostatnim czasie te ptaki na terenie zak\u0142adu w Spytkowie doszed\u0142em do konkluzji, \u017ce go\u0142\u0105b miejski to spryciarz i sw\u00f3j rozum ma. Mimo, \u017ce w takim miejscu ptaki te mog\u0105 poczu\u0107 si\u0119 swobodnie, mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na wi\u0119cej, mog\u0105 nie ogranicza\u0107 swoich poczyna\u0144, nie korzystaj\u0105 z tych przywilej\u00f3w w spos\u00f3b ostentacyjny. Ma\u0142o tego,  staraj\u0105 si\u0119 nie rzuca\u0107 nikomu w oczy, przemykaj\u0105 nerwowo i nie pokazuj\u0105 si\u0119 zbyt d\u0142ugo na otwartej przestrzeni. Mimo, i\u017c ca\u0142e stada mew i krukowatych dokazuj\u0105 a\u017c zak\u0142ad trzeszczy w posadach. Jednak zmy\u015blny go\u0142\u0105b wie, \u017ce po\u0142o\u017cenie ZUOK-u – z dala od miasta, tu\u017c przy skraju lasu, w ustronnym i troch\u0119 peryferyjnym zak\u0105tku, skutkuje tym, \u017ce trzeba si\u0119 bardziej pilnowa\u0107 ni\u017c w centrum nawet najwi\u0119kszych aglomeracji. Tu do gry wchodz\u0105 zagro\u017cenia du\u017co powa\u017cniejsze w postaci drapie\u017cnych ptak\u00f3w, a nawet lis\u00f3w, kt\u00f3re potrafi\u0105 wkra\u015b\u0107 si\u0119 na zak\u0142adow\u0105 posesj\u0119. A go\u0142\u0119bie doskonale wiedz\u0105, \u017ce przy takim dobrobycie \u017cywieniowym mo\u017cna straci\u0107 g\u0142ow\u0119 i os\u0142abi\u0107 swoj\u0105 czujno\u015b\u0107. A na to tylko czekaj\u0105 okoliczne jastrz\u0119bie, krogulce,czy myszo\u0142owy\u2026<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najbardziej znany i zarazem najbardziej kontrowersyjny gatunek ptak\u00f3w. S\u0105 wsz\u0119dobylskie, nachalne, zdeterminowane, zuchwa\u0142e, \u015bmia\u0142e i na sta\u0142e przywi\u0105zane do obecno\u015bci cz\u0142owieka. Przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi niechciane, nietolerowane i przep\u0119dzane, ale jest te\u017c grupa ich zwolennik\u00f3w i adorator\u00f3w. W ko\u0144cu trudno sobie wyobrazi\u0107 miejsk\u0105 przestrze\u0144 bez go\u0142\u0119bia miejskiego. A i dla go\u0142\u0119bia miejskiego r\u00f3wnie\u017c to si\u0119\u2026\u00a0 w … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eGo\u0142\u0105b miejski\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[],"class_list":["post-615","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ptaki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=615"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":625,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/615\/revisions\/625"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=615"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=615"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mazurskaprzyroda.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=615"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}